Strona główna > Blog > Ile trwa rozkład plastiku? Dlaczego butelki PET są szkodliwe dla środowiska?
butelka wielokrotnego użytku sodastream wraz z saturatorem sodastream

Ile trwa rozkład plastiku? Dlaczego butelki PET są szkodliwe dla środowiska?

Odpowiedź na pytanie o czas rozkładu plastiku opiera się na szacunkach, ponieważ ponad 9 miliardów ton tworzyw sztucznych wyprodukowanych od 1950 roku nadal istnieje na Ziemi w różnej formie[1]. Co więcej, produkcja plastiku wciąż trwa, a znaczną część stanowią opakowania, butelki i inne wyroby PET, które są używane tylko raz i później trafiają na śmietniki. Jak obecność tych plastikowych produktów wpływa na środowisko? 

Jak długo trwa rozkład plastiku?   

Tworzywa sztuczne zyskały popularność ze względu na swoją wytrzymałość, lekkość i długotrwałość. To sprawia, że są one bardzo przydatne, ale równocześnie trudno jest się ich pozbyć. Szacuje się, że czas rozkładu plastiku wynosi od 20 do nawet 1000 lat, zależnie od rodzaju materiału, konstrukcji i rozmiaru. Przykładowo, plastikowa torba potrzebuje około 20 lat na rozkład, słomka – 200 lat, a szczoteczka do zębów nawet 500 lat. A ile trwa rozkład plastikowej butelki PET? Według WWF około 450 lat[2]

Przyczyną tak długiego rozkładu plastiku jest brak organizmów w przyrodzie zdolnych do naturalnego rozkładu tego materiału, ponieważ tworzywa sztuczne nie występują w naturze. W rezultacie butelka PET i inne produkty plastikowe nigdy całkowicie nie znikają z powierzchni Ziemi. Z czasem, pod wpływem promieni słonecznych, utleniania lub tarcia, plastik rozpada się na coraz mniejsze fragmenty. Na początku staje się mikroplastikiem, niewidocznym gołym okiem, a później nawet nanoplastikiem, trudno dostrzegalnym nawet pod mikroskopem[3]

Dlaczego plastik jest szkodliwy dla środowiska?  

Naukowcy jednogłośnie twierdzą, że tworzywa sztuczne stanowią obecnie jedno z głównych zagrożeń dla naszej planety i organizmów żywych. Jedynie 9% z 353 milionów ton tworzyw sztucznych produkowanych rocznie poddawane jest recyklingowi. Pozostałe 19% jest spalane, 50% trafia na wysypiska, a pozostałe 22% traci się w naturalnym środowisku[4]. Obecnie nie ma miejsca na Ziemi, gdzie plastik nie byłby obecny, często jako butelki PET i opakowania, które stanowią znaczną część produkcji tworzyw sztucznych[5]

Jak plastik wpływa na środowisko w wodzie i glebie?  

Mikroplastik, kiedy dostaje się do gleby, wpływa na podwyższenie pH i obniża aktywność mikroorganizmów, co negatywnie wpływa na zdrowie gleby[7]. W przypadku plastiku w oceanach, jest to poważne zagrożenie dla turystyki, rybołówstwa, środowiska, klimatu i organizmów morskich. Plastik nagrzewany przez słońce emituje gazy cieplarniane, co przyczynia się do globalnego ocieplenia[8]. Plastik często służy jako środek transportu dla obcych gatunków inwazyjnych, które wprowadzają się w nowym środowisku i wpływają na różnorodność biologiczną[9]. Zwierzęta morskie często zaplątują się w większe fragmenty plastikowych odpadów, a mniejsze są przez nie połykane[10].  

Mikroplastik może prowadzić do skaleczeń, wrzodów, upośledzeń ruchu i w skrajnych przypadkach do śmierci zwierząt. Szacuje się, że co roku na skutek tego ginie ponad milion zwierząt wodnych[11]

Plastik zawiera także szkodliwe chemikalia, takie jak ftalany i bisfenol A (BPA), które mogą zaburzać zdolność rozrodczą różnych gatunków zwierząt, a także wpływać na rozwój organizmów wodnych. 

Jak plastik wpływa na zdrowie ludzi? 

Długotrwałe narażenie na niskie dawki substancji chemicznych zawartych w plastiku i mikroplastikach może negatywnie wpływać na zdrowie ludzi. Bisfenol A może przyczyniać się do zaburzeń hormonalnych, niepłodności u mężczyzn i kobiet, przedwczesnego dojrzewania, a także nowotworów zależnych od hormonów i zaburzeń metabolicznych[12]

Bisfenol A dostaje się do organizmu ludzkiego wraz z żywnością i napojami przechowywanymi w jednorazowych plastikowych opakowaniach[13]. Oznacza to, że ograniczając korzystanie z butelek PET na rzecz tych wielokrotnego użytku, można zminimalizować kontakt z tą szkodliwą substancją. Warto unikać także gotowych dań w plastikowych pojemnikach i zamieniać plastik na bardziej bezpieczne materiały, takie jak szkło, porcelana lub stal nierdzewna.

czarna maszyna terra firmy sodastream wraz z szklaną z napojem z dodatkiem limonki

Jak produkcja plastiku wpływa na środowisko?  

Produkcja tworzyw PET wymaga wykorzystania około 4% nieodnawialnych zasobów ropy naftowej oraz znaczne ilości energii[14]. Wyprodukowanie 1 kg plastiku potrzebuje około 6 litrów wody[15] i od 62 do 108 MJ energii[16], co stanowi znaczne obciążenie dla środowiska. Jednakże do wyprodukowania 1 kg plastiku trzeba więcej wody niż ta, którą sama butelka może pomieścić. Aby ograniczyć zanieczyszczenie plastikiem, zużycie energii i emisję dwutlenku węgla, warto sięgać po wodę z kranu. Zrezygnowanie z jednorazowych butelek na rzecz kranówki może znacząco pomóc w ochronie środowiska. 

Przerażający jest również fakt, że połowa paliw kopalnych wykorzystywanych do produkcji tworzyw sztucznych przeznaczana jest na produkty jednorazowego użytku, takie jak butelki PET i opakowania[17]. Proces produkcji plastików obejmuje kilka etapów: 

  1. Wydobycie surowców, głównie ropy naftowej, ale także gazu ziemnego lub węgla. 
  1. Przetworzenie ropy naftowej w naftę. 
  1. Rozkład nafty na monomery (węglowodory), takie jak etylen, propylen, czy butylen. 
  1. Połączenie monomerów w polimery (łańcuchy cząsteczek). 
  1. Utworzenie tworzywa PET poprzez kolejne reakcje chemiczne. 

Produkcja plastiku wywiera ogromny wpływ na środowisko nie tylko ze względu na wykorzystanie ograniczonych zasobów paliw kopalnych. Proces ten generuje także duże emisje dwutlenku węgla (4832 kg CO2 Eq[18]), co przyczynia się do zmian klimatu. Co więcej, same tworzywa sztuczne są wysoce toksyczne i stanowią zagrożenie zarówno dla ludzi, jak i dla środowiska wodnego[19]. Warto się zastanowić czy warto produkować takie produkty, które po jednym użyciu stają się odpadami. 

Jak wygląda produkcja wody butelkowanej? 

To proces, który wydaje się szczególnie niezasadny. Poza kosztami związanymi z produkcją plastikowej butelki, wymaga on również znaczącej ilości energii i wody do zamknięcia zwykłej wody w butelce. Proces ten obejmuje wydobycie wody, jej oczyszczenie oraz w niektórych przypadkach, nasycenie dwutlenkiem węgla. 

Aby przybliżyć skalę tego zużycia, warto zaznaczyć, że do wyprodukowania jednej butelki z wodą zużywa się od 5,2 do 10,2 MJ energii na litr, a ilość wody użytej do jej produkcji przewyższa pojemność butelki aż sześciokrotnie[20].  

Ogranicz użycie plastiku – pij kranówkę!  

W Polsce ponad 99,9% ludzi ma dostęp do wody pitnej z kranu[21]. A dzięki SodaStream, woda ta może stać się gazowanym napojem w zaledwie kilka chwil. Wystarczy, że posiadamy czystą kranówkę oraz pełen cylinder CO2, który można wymienić w wyznaczonych punktach lub otrzymać od kuriera, który jednocześnie odbierze zużyty nabój, w celu ponownego napełnienia. To niezwykle proste i wygodne rozwiązanie. Co ciekawe, wybierając ten sposób picia, unikamy zużycia aż 442 plastikowych butelek PET rocznie. 

Korzystanie z urządzeń SodaStream jest niezwykle intuicyjne. Wystarczy napełnić butelkę wodą, umocować ją w urządzeniu, nacisnąć odpowiednią liczbę razy, aby uzyskać pożądany poziom bąbelków, a następnie delektować się świeżo gazowaną wodą. A jeśli mamy ochotę na smak ulubionych napojów gazowanych, możemy dodać kilka kropel syropu, wymieszać i gotowe.  

Model SodaStream Art dodatkowo podnosi estetykę i rytuał picia wody, przekształcając to w małe dzieło sztuki kulinarnej. Jeśli chcemy dowiedzieć się więcej o jego korzyściach, obejrzyjmy dostępne wideo. 

Walka ze zanieczyszczeniem plastikiem to globalne wyzwanie, które można skutecznie zmniejszyć, rezygnując z wody butelkowanej. Poprzez wybór urządzenia do gazowania wody SodaStream, można wziąć udział w walce o bardziej zieloną planetę, nie rezygnując z ulubionych bąbelków. Czy dołączycie się do tej inicjatywy? 

[1] https://eu.boell.org/sites/default/files/2021-01/Plastic%20Atlas%202019%202nd%20Edition.pdf 

[2] https://www.wwf.org.au/news/blogs/the-lifecycle-of-plastics 

[3] https://www.plasticsoupfoundation.org/en/plastic-problem/plastic-environment/break-down/ 

[4]https://www.oecd.org/newsroom/plastic-pollution-is-growing-relentlessly-as-waste-management-and-recycling-fall-short.htm 

[5] https://www.watercalculator.org/posts/recycle-plastic/ 

[6] https://eudl.eu/pdf/10.4108/eai.24-10-2018.2280596 

[7] https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fenvs.2021.675803/full 

[8] https://www.wwf.org.au/news/blogs/plastic-waste-and-climate-change-whats-the-connection 

[9] https://serc.si.edu/research/projects/invasive-species-rafting-ocean-plastics 

[10] https://plasticoceans.org/the-facts/ 

[11] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2873021/ 

[12] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25813067/ 

[13] https://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/sya-bpa/index.cfm 

[14] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2873021/ 

[15] https://www.watercalculator.org/posts/recycle-plastic/ 

[16] https://northamericanforestfoundation.org/energy-costs/ 

[17] https://www.nrdc.org/stories/single-use-plastics-101 

[18] https://eudl.eu/pdf/10.4108/eai.24-10-2018.2280596 

[19] https://eudl.eu/pdf/10.4108/eai.24-10-2018.2280596 

[20] https://plasticoceans.org/the-facts/ 

[21] https://www.gov.pl/web/gis/raport-o-jakosci-wody-przeznaczonej-do-spozycia-przez-ludzi-za-lata-2017-2019